Τεύχος 61

Τεύχη περιοδικού : επόμενο άρθρο

 

Ταξίαρχος Κωνσταντίνος Κρόκος

Διευθυντής Διεύθυνσης Τροχαίας Αττικής

 

 

 

 

Η ΑΤΟΜΙΚΗ & ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΣΤΗΝ ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

 

1.    Το πρόβλημα των τροχαίων ατυχημάτων - Οι προσπάθειες για τη μείωσή τους

 

Τα οδικά ατυχήματα είναι από τα μεγαλύτερα και διαχρονικότερα προβλήματα που ταλανίζουν τη χώρα μας.

Ο αριθμός των νεκρών, των βαριά και ελαφρότερα τραυματισμένων, καθώς και εκείνων που μένουν παράλυτοι στην υπόλοιπη ζωή τους, αποτελεί μια μόνιμη και θλιβερή πληγή για τη χώρα μας, η οποία δεν λέει να κλείσει.

Οι δημογραφικές, κοινωνικές, οικονομικές, ψυχολογικές, οικογενειακές κ.λπ. συνέπειες από τα τροχαία ατυχήματα δεν μπορούν να αποτιμηθούν σε χρήμα.

Παρά τα αυξημένα μέτρα αστυνόμευσης και τη βελτίωση των υποδομών η Ελλάδα εξακολουθεί να κατέχει μία από τις χειρότερες θέσεις στην κατάταξη των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το μέσο όρο του ετήσιου αριθμού νεκρών ανά εκατομμύριο κατοίκους.

Μέχρι το έτος 2000, η κατάσταση στη χώρα μας από πλευράς ατυχημάτων και παθόντων, παρουσίαζε χρόνο με το χρόνο ανοδικές τάσεις.

Το 1999, για πρώτη φορά, συστήθηκε Διυπουργική Επιτροπή για την οδική ασφάλεια, με σκοπό την εκπόνηση ολοκληρωμένου 5ετούς Στρατηγικού Σχεδίου Οδικής Ασφάλειας για τα έτη 2001 – 2005, ώστε να μειωθούν τα τροχαία ατυχήματα και να αυξηθεί το επίπεδο της Οδικής Ασφάλειας στη χώρα μας.

Το 5ετές αυτό Σχέδιο ανανεώθηκε μέχρι το 2010 και ήδη είμαστε έτοιμοι να μπούμε στην 3η φάση του (2011-2015).

Οι στόχοι που τέθηκαν για μείωση των νεκρών από τα τροχαία ατυχήματα κατά 20% για την περίοδο 2001 έως 2005 και 40% μέχρι το 2015, σε σύγκριση με τους νεκρούς του 2000, αντικατοπτρίζουν την προσπάθεια που ξεκίνησε τότε και συνεχίζεται κάθε χρόνο για μείωση όσο το δυνατόν περισσότερο των τροχαίων ατυχημάτων και των συνεπειών τους.

 Ήδη παρατηρείται σημαντική μείωση των θανάσιμα τραυματισθέντων, αφού, ενώ το 2000 στο Νομό Αττικής ανέρχονταν σε 509 μέχρι το 2009 μειώθηκαν σταδιακά σε 344. Παράλληλα μειώθηκαν οι σοβαρά τραυματισθέντες από 1209 το 2000 σε 456 το 2009, καθώς επίσης οι ελαφρά τραυματισθέντες από 13454 σε 9108 αντίστοιχα.

 

2.    Τα αίτια των ατυχημάτων

 

Οι παράγοντες που επιδρούν στην Οδική Ασφάλεια και οι οποίοι καταδεικνύουν τόσο την ατομική, όσο και τη συλλογική ευθύνη όλων μας στο σημαντικό αυτό ζήτημα είναι τρείς, κατά σειρά δε αυξανόμενης συμμετοχής: το όχημα, η οδός και το περιβάλλον και οι χρήστες της οδού.

 

Α) ΤΟ ΟΧΗΜΑ

 

Ένας μικρός αριθμός ατυχημάτων έχει ως κύρια αιτία τις μηχανικές ή άλλες βλάβες που οφείλονται στην ανεπαρκή συντήρηση και την παλαιότητα των οχημάτων καθώς και στην υπερφόρτωση ή κακή φόρτωση των φορτηγών αυτοκινήτων.

Σε ατομικό λοιπόν επίπεδο, η σωστή συντήρηση και ο έλεγχος των οχημάτων μας, αλλά και η σωστή φόρτωση των μεταφερόμενων φορτίων, μπορεί να αποβεί σωτήρια στην περίπτωση τροχαίου ατυχήματος. Ας θυμηθούμε γι’ αυτό το πολύνεκρο ατύχημα στα Τέμπη με την μετατόπιση των μελαμινών από την καρότσα του φορτηγού.

Από την άλλη, σε συλλογικό επίπεδο, η κατασκευή ασφαλέστερων οχημάτων και η σωστή συντήρηση που εξασφαλίζεται με το συστηματικό περιοδικό έλεγχο, μπορούν επίσης να μειώσουν τις πιθανότητες ατυχημάτων.

Η δημιουργία των ΚΤΕΟ (Κέντρων Τεχνικού Ελέγχου Οχημάτων), καθώς και η λειτουργία των ιδιωτικών ΚΤΕΟ έχουν συμβάλει στη βελτίωση της προληπτικής συντήρησης των οχημάτων.

 

Β)  Η  ΟΔΟΣ  ΚΑΙ  ΤΟ  ΟΔΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

 

Ατυχήματα μπορεί να προκληθούν, ενδεικτικά, από τις εξής συνθήκες του οδικού περιβάλλοντος:

α) Ανεπαρκή γεωμετρικά χαρακτηριστικά, όπως: λωρίδες κυκλοφορίας και ερείσματα με ανεπαρκές πλάτος, έλλειψη διαχωριστικών νησίδων ή στηθαίων ασφαλείας, κ.λπ.,

β) Κακή ποιότητα κατασκευής του οδοστρώματος ή προβλήματα από τη συσσώρευση υδάτων,

γ) Τοποθέτηση στύλων, διαφημιστικών πινακίδων, δένδρων, αναχωμάτων κ.λπ.,

δ) Κακή οργάνωση της κυκλοφορίας όπως: έλλειψη ή ανεπαρκής σήμανση, ανεπαρκής έλεγχος προσβάσεων (είσοδοι, έξοδοι) και στάθμευσης στην οδό,

ε) Πλήρης έλλειψη ή ανεπάρκεια οδικού φωτισμού,

στ) Πλημμελής σήμανση κατά τη διάρκεια εργασιών στο οδόστρωμα και,

ζ) Δυσμενείς περιβαλλοντικές συνθήκες, όπως ομίχλη, βροχή, χιόνι και πάγος, σκόνη, καπνός κ.λπ.

Είναι προφανές, ότι για τις περισσότερες από τις παραπάνω παραλείψεις πρέπει να κάνουμε κάτι περισσότερο στην κατασκευή, συντήρηση και έλεγχο του οδικού περιβάλλοντος που να διασφαλίζει ένα υψηλό επίπεδο Οδικής Ασφάλειας.

 

Γ.  ΟΙ  ΧΡΗΣΤΕΣ  ΤΗΣ  ΟΔΟΥ

 

Χρήστες της οδού είναι οι οδηγοί, οι πεζοί και οι επιβάτες. Προβλήματα που μπορεί να ανακύψουν λοιπόν, κατά κατηγορία, είναι:

 

α) Οδηγοί

Η ηλικία και η ψυχοσωματική κατάσταση των οδηγών, είναι σημαντικοί παράγοντες για την πρόκληση κάποιου τροχαίου ατυχήματος (για παράδειγμα οι ηλικίες μέχρι 27 ετών και από 65 και άνω είναι από αυτές που παρουσιάζουν αύξηση του δείκτη των ατυχημάτων).

Ειδικότερα, βασικές αιτίες πρόκλησης τροχαίων ατυχημάτων από οδηγούς νεαρής ηλικίας είναι η υπερβολική ταχύτητα, οι επικίνδυνοι ελιγμοί, η οδήγηση υπό την επίδραση οινοπνεύματος, η επιπολαιότητα και ο μη υπολογισμός των κινδύνων κατά την οδήγηση.

 

β) Πεζοί

Οι πεζοί είναι η ευπαθέστερη  κατηγορία χρηστών της οδού, γιατί όπως είναι ευνόητο δεν είναι προστατευμένη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εμπλοκή των πεζών σε τροχαίο ατύχημα να έχει αυξημένη πιθανότητα τραυματισμού ή θανάτου.

Η παραβατικότητα των πεζών σχετίζεται με την παραβίαση των σχετικών διατάξεων του Κ.Ο.Κ. ως προς την κίνηση ή διάσχιση των οδοστρωμάτων.

 

γ) Επιβάτες:

Οι επιβάτες, εμπλέκονται σε οδικά ατυχήματα τόσο από την έλλειψη προνοητικότητας για τη λήψη μέτρων παθητικής ασφάλειας, όσο και από την εκδήλωση αμελούς συμπεριφοράς, κατά τις μετακινήσεις τους με τα διάφορα οχήματα.

Αρκετοί τραυματισμοί συμβαίνουν επειδή επιβάτες οχημάτων ανοίγουν χωρίς έλεγχο και προσοχή τις πόρτες, στις οποίες προσκρούουν άλλα διερχόμενα οχήματα.

Οι τραυματισμοί των επιβατών που συμβαίνουν από αμέλεια των ιδίων για λήψη μέτρων παθητικής ασφάλειας σχετίζονται με:

-       Τη μη χρήση ζώνης ασφαλείας.

-       Τη μη χρησιμοποίηση κράνους.

-       Τη μεταφορά ανηλίκων κάτω των 12 ετών χωρίς να είναι τοποθετημένοι σε ειδικό κάθισμα που διαθέτει ειδικό σύστημα συγκράτησης και ζώνης ασφαλείας.

-       Τη μεταφορά ανηλίκων κάτω των 5 ετών από μοτοσυκλέτες ή μοτοποδήλατα.

-       Την πτώση, ιδίως των ορθίων εντός των οχημάτων συνεπεία ανεπαρκούς συγκράτησής τους από τις χειρολαβές.

 

 

 

3. Η επιτήρηση για την οδική ασφάλεια – αστυνόμευση

 

Οι δράσεις της Διεύθυνσης Τροχαίας Αττικής, προκειμένου να επιτευχθεί η αύξηση του επιπέδου της Οδικής Ασφάλειας διακρίνονται σε βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες. Η κάθε μία από αυτές έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

 

(I)                Βραχυπρόθεσμες δράσεις:

-   Αύξηση της συχνότητας των ελέγχων

-   Ολοκληρωμένοι και πλήρεις έλεγχοι

-   Συστηματική καταγραφή των ελέγχων και των παραβάσεων

 

(II)             Μεσοπρόθεσμες δράσεις:

-   Οργάνωση τμήματος συντονισμού και παρακολούθησης

-   Αναβάθμιση υπηρεσιών και εξοπλισμού της Τροχαίας

-   Βελτίωση του συστήματος καταγραφής των οδικών ατυχημάτων.

-   Βελτίωση του συστήματος άμεσης αντιμετώπισης των οδικών ατυχημάτων.

-   Ολοκληρωμένο πρόγραμμα επιτήρησης της κυκλοφορίας.

 

4. Η Εκπαίδευση

 

Η εκπαίδευση των χρηστών της οδού πάνω σε ζητήματα κυκλοφοριακής αγωγής είναι πολύ σημαντικό ζήτημα και η δράση αυτή αποτελεί ευθύνη των αρμοδίων Υπηρεσιών – Φορέων, αλλά είναι και απόρροια της συλλογικής μας ευθύνης.

Η εκπαίδευση λοιπόν στα πλαίσια της οδικής ασφάλειας είναι δυνατόν να αναφέρεται στην απόκτηση και τη βελτίωση της ικανότητας για οδήγηση ή στη βελτίωση της συμπεριφοράς κατά την οδήγηση και το περπάτημα.

Η προσπάθεια για την εξασφάλιση της σωστής κυκλοφοριακής αγωγής σε κάθε πολίτη πρέπει να γίνεται σε όλες τις φάσεις της ζωής του. Πρέπει να αρχίζει από πολύ νωρίς με τη διδασκαλία από τους γονείς στο μικρό παιδί της σωστής συμπεριφοράς του πεζού. Απαραίτητα είναι στη συνέχεια τα συστηματικά προγράμματα διδασκαλίας οδικής ασφάλειας στα σχολεία, τα οποία πρέπει αρχικά να αναφέρονται στους κανόνες κυκλοφορίας των πεζών και στους ποδηλάτες και γενικότερα στους χρήστες των δικύκλων, ακολούθως δε να επικεντρώνονται στην οδήγηση οχημάτων και να συνεχίζονται έπειτα σε όλες τις ηλικίες.

Βέβαια η προσπάθεια αυτή για να έχει καλύτερα αποτελέσματα θα πρέπει να επεκτείνεται σε όλες τις κοινωνικές ομάδες με τη βοήθεια και των μέσων μαζικής ενημέρωσης.

 

5. Συμπεράσματα

 

Το Στρατηγικό Σχέδιο για τη Βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας περιλαμβάνει μια ολοκληρωμένη πρόταση σχετικά με τις δράσεις που πρέπει να αναληφθούν από τα συναρμόδια Υπουργεία, για την επίτευξη του τελικού στόχου. Οι κύριες κατευθύνσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας αντιστοιχούν σε επιμέρους προγράμματα δράσεων. Η εκπόνηση και υλοποίηση κάθε προγράμματος αποτελεί ευθύνη ενός Υπουργείου.

Συγκεκριμένα, οι έξι κύριες κατευθύνσεις του Στρατηγικού Σχεδίου Οδικής Ασφάλειας για την περίοδο 2006-2010 είναι:

§  Ασφαλές οδικό περιβάλλον, ασφάλεια του χρήση της οδού και ασφαλή οχήματα

(Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων)

§  Επιτήρηση για την οδική ασφάλεια - Αστυνόμευση

(Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη)

§  Περίθαλψη μετά το ατύχημα.

(Υπουργείο Υγείας, Διατροφής και Άθλησης)

§  Κυκλοφοριακή αγωγή – επιμόρφωση σχετικά με την οδική ασφάλεια.

(Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων)

 

·       Ως πρωταρχικός και διαρκής στόχος της Διεύθυνσης Τροχαίας Αττικής και των Υπηρεσιών της, παραμένει η μείωση του αριθμού των παθόντων και των τροχαίων ατυχημάτων.

·       Ως γενικότερο στόχο μας, θα καθορίζαμε την αύξηση του επιπέδου της Οδικής Ασφάλειας του ευρύτερου οδικού περιβάλλοντος, στο οποίο όλοι μας εντασσόμαστε (οδηγοί, επιβάτες, πεζοί).

·       Δεν ξεχνάμε φυσικά και σε καμία περίπτωση δεν παραγκωνίζουμε το μέλλον των προσπαθειών μας, που δεν είναι άλλο από τη συνεχή διαπαιδαγώγηση των πολιτών, ξεκινώντας από τις μικρότερες και φτάνοντας μέχρι τις μεγαλύτερες ηλικίες, μέσα από διαλέξεις, παρουσιάσεις, εκθέσεις, Ημερίδες κ.λπ.