προηγούμενο άρθρο : Τεύχη περιοδικού : επόμενο άρθρο

Η ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ Η.Π.Α. - ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Του Αντιστρατήγου ε.α. Χ. ΜΟΥΣΤΑΚΗ

Επιτίμου Διοικητού 1ης Στρατιάς

     Όταν ο νέος Τσάρος της Ρωσίας, όπως αποκαλείται ο Πούτιν, ανήλθε στην εξουσία τον Δεκέμβριο του 1999, έκρινε ότι έπρεπε να αλλάξει την εξωτερική πολιτική της χώρας του, γιατί τόσο η στρατηγική του Γέλτσιν (στρατηγική συμμαχία και υπακοή στις ΗΠΑ, ώστε να διατηρηθεί η Ρωσία στο προσκήνιο ως υπερδύναμη, εκμεταλλευομένη το πυρηνικό της οπλοστάσιο), όσο και του Πριμακώφ (δημιουργία αντιαξόνων, δια της συνάψεως συμμαχιών, με όσες χώρες είχαν κοινά συμφέροντα με τη Ρωσία, εναντίον των ΗΠΑ) είχαν αποτύχει και ότι έπρεπε να εφαρμόσει μια νέα πιο ρεαλιστική εξωτερική πολιτική.

     Κεντρική ιδέα της νέας στρατηγικής του ήταν η ανάκτηση του χαμένου κύρους της Ρωσίας και η τόνωση του ηθικού του ρωσικού λαού, με τη χρησιμοποίηση της τεράστιας ενεργειακής δυνάμεως της χώρας και τη δημιουργία νέων αγορών για την πώληση των συμβατικών όπλων, που παράγει σε μεγάλο αριθμό η Πολεμική Βιομηχανία της χώρας του. Επίσης η αλλαγή της στάσεως απέναντι των πρώην Σοβιετικών δημοκρατικών δι΄εγκαταλείψεως του μεγαλοϊδεατισμού και αντιμετωπίσεώς τους ως ισότιμους εταίρους.

     Εφαρμόζοντας ο Πούτιν αυτή τη στρατηγική πέτυχε :

     Πρώτον : Την επανάκτηση, σε μεγάλο βαθμό, του χαμένου κύρους και της επιρροής της χώρας του στο διεθνές προσκήνιο, με ενέργειες όπως :

Δεύτερον : Την οικονομική ανασυγκρότηση της χώρας δια της ανακτήσεως από το κράτος του εθνικού ενεργειακού πλούτου, ο οποίος βρισκόταν στα χέρια των ισχυρών ιδιωτικών συμφερόντων, που διεπλέκοντο με τους περιφερειακούς κυβερνήτες, και τη ρωσική μαφία. Σίγουρα η ανατίμηση του πετρελαίου βοήθησε στην ταχύτερου του αναμενομένου οικονομική ανάκαμψη της χώρας, (αύξηση 65% από της αναλήψεως της εξουσίας από τον Πούτιν).Αυτό δίνει τη δυνατότητα στη Ρωσία :

Η ραγδαία αυτή αναβάθμιση της Ρωσίας στη διεθνή σκηνή ως μεγάλης, και πάλι, δυνάμεως, ανησύχησε τις ΗΠΑ, οι οποίες απεφάσισαν να αντιδράσουν με την εγκατάσταση ενός δικτύου αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεως από τις ακτές της Βαλτικής μέχρι τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας. Στο δίκτυο αυτό περιλαμβάνονται :

1

Εκτιμάται ότι οι ενέργειες αυτές των ΗΠΑ αποβλέπουν :

·        Στην γεωστρατηγική απομόνωση της Ρωσίας και στην αποτροπή της προσπάθειάς της να ανακτήσει την επιρροή της στις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες και

·        Στην κατοχύρωση μιας περιοχής ως βάσεως για επεμβάσεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και μάλιστα χωρίς τις αντιαμερικανικές διαδηλώσεις των Ευρωπαίων ή και αυτής ακόμη της Τουρκίας, όπως έγινε πριν από την εισβολή στο Ιράκ, το 2003.

·        Στην απαξίωση της εντυπώσεως που καλλιεργεί η Μόσχα, ότι διατηρεί ακόμη την ισορροπία του τρόμου σε στρατηγικά πυρηνικά όπλα και να δώσουν το μήνυμα στη Ρωσία ότι δεν θα μπορέσει, ότι και αν κάνει, να περιορίσει τις δραστηριότητες και τις επιλογές της μόνης υπερδύναμης.

Στην προσπάθειά τους αυτή οι ΗΠΑ είχαν επιλέξει ως αιχμή του δόρατος την Ουκρανία, η οποία είναι η μεγαλύτερη και ισχυρότερη από τις πρώην δημοκρατίες της ΕΣΣΔ, πλην όμως ο εκφυλισμός της πορτοκαλί επαναστάσεως και η επάνοδος στην εξουσία του φιλορώσου Γιανούκοβιτς χάλασε τα σχέδιά τους. Ήδη ο νέος Κυβερνήτης επανέλαβε το διάλογο με τον Πούτιν και ανέστειλε τη διαδικασία εντάξεως της χώρας στο ΝΑΤΟ. Η δυσμενής αυτή εξέλιξη οδήγησε τις ΗΠΑ στην επιλογή ως επικεφαλής της Γεωργίας, αφ΄ενός μεν γιατί δια μέσου αυτής διέρχεται ο αγωγός Μπακούν-Τσεϊχάν και αφ΄ετέρου γιατί έχει ανοιχτούς λογαριασμούς με τη Ρωσία που υποστηρίζει την απόσχιση και ανεξαρτησία των επαρχιών της, Ν. Οσετίας και Αχμπαζίας, όπως και της Υπερδνειστερίας της Μολδαβίας. Μάλιστα έγκυροι ανα-

2

λυτές εκτιμούν ότι το πρόσφατο επεισόδιο με τη σύλληψη από τις αρχές της Γεωργίας τεσσάρων Ρώσων Αξιωματικών ως κατασκόπων, υποκινήθηκε από τις ΗΠΑ. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξε και ο Πούτιν και γι΄αυτό αντέδρασε βίαια και ανάγκασε τη Γεωργιανή Κυβέρνηση να τους αφήσει ελεύθερους. Ίσως ο Πούτιν λάβει και σκληρότερα μέτρα και κυρίως να αυξήσει την τιμή του φυσικού αερίου, το οποίο η Γεωργία πληρώνει μόνο στο 50% της διεθνούς τιμής.

     Ο Πούτιν βγήκε ενισχυμένος από το επεισόδιο αυτό, γιατί αφ΄ενός μεν του δόθηκε η ευκαιρία να δείξει τη δύναμή του και αφ΄ετέρου η Γεωργία δεν στηρίχθηκε ούτε από την ΕΕ, η οποία έδειξε απρόθυμη να αντιπαρατεθεί, για χάρη της, με την Ρωσία, που είναι ο στρατηγικός ενεργειακός της εταίρος. Μάλιστα ο Πούτιν αισθάνθηκε τόσο ισχυρός, ώστε δεν παρέλειψε να στείλει αυστηρή προειδοποίηση στην Πολωνία, για την πρόθεσή της να επιτρέψει την εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων στο έδαφός της.

     Στην μέχρι τώρα αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ρωσίας για τον έλεγχο των πρώην Σοβιετικών Δημοκρατιών, φαίνεται να κερδίζει έστω και στα σημεία ο Πούτιν.

3

Η Ουκρανία και η Λευκορωσία έχουν αποκαταστήσει τις σχέσεις τους με τη Ρωσία και αναμένεται περαιτέρω σύσφιξη των δεσμών τους.

Η Γεωργία τηρεί φιλοαμερικανική στάση, αλλά το τελευταίο φιάσκο με το επεισόδιο των κατασκόπων, που δεν την στήριξε ούτε καν η ΕΕ, αλλά και ο φόβος να υποστεί οικονομικές κυρώσεις στον τομέα της ενέργειας από τον Πούτιν θα την κάνει πολύ επιφυλακτική στο μέλλον. Αν δεν υπήρχε το αγκάθι της Αχμπαζίας και της Ν. Οσετίας θα είχε ξαναπροσεγγίσει τη Ρωσία.

Το Τουρκμενιστάν, το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν συμμετέχουν, μαζί με τη Ρωσία και την Κίνα, στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης ( SCO) και ήδη έχουν συμφωνήσει για την πώληση του συνόλου της παραγωγής τους σε φυσικό αέριο για τα προσεχή 10 χρόνια στη Ρωσική Gazprom.

Aπομένουν μόνο οι Τσετσένοι μαχητές (τρομοκράτες κατά τον Πούτιν και την ΕΕ) να συγκρούονται με τη Ρωσία, επιζητώντας την ανεξαρτησία της χώρας τους και την ίδρυση ισλαμικής δημοκρατίας.

Είναι βέβαιο ότι τελικά ο Πούτιν θα κυριαρχήσει σ΄αυτές τις χώρες, γιατί η ενδυνάμωση της Ρωσίας οικονομικά θα προσελκύσει τις κοινωνίες των γειτονικών χωρών όχι μόνο λόγω των προαιωνίων δεσμών αλλά, κυρίως, γιατί οι οικονομίες τους θα καταρεύσουν αν τους χρεώσει το φυσικό αέριο στις διεθνείς τιμές.

Το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει, από την ανάλυση της μέχρι τώρα καταστάσεως, είναι ότι η Ρωσία αργά αλλά σταθερά θα επανέλθει δυναμικά στο διεθνές προσκήνιο και θα διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο, χάρις στην ενεργειακή της δύναμη, αλλά και τον Πούτιν ο οποίος δικαιούται μιας ακόμη θητείας για να ολοκληρώσει τα οράματά του. Είναι δε βέβαιο ότι η Ευρώπη που εξαρτάται στον ενεργειακό τομέα από τη Ρωσία, όχι μόνο θα τηρεί καλές σχέσεις μαζί της, παρά τις αμερικανικές αντιδράσεις, αλλά θα αναγκαστεί να συνεργαστεί μαζί της και σε όλα τα θέματα, ακόμη και τα πολιτικά.

Η Ελλάδα οφείλει να εκμεταλλευτεί την ευνοϊκή συγκυρία και να αναδείξει τη γεωστρατηγική της αξία, όσον αφορά στη διακίνηση της Ρωσικής ενέργειεας προς την Ευρώπη. Πρέπει να πείσει τη Ρωσία ότι μόνον με την κατασκευή του αγωγού Μπουρκάς-Αλεξανδρούπολης θα αποτραπεί η ενεργειακή ισχυροποίηση της Τουρκίας, όπως επιδιώκουν οι ΗΠΑ, και θα αποφευχθεί ο κίνδυνος της δημιουργίας μιας δεύτερης Ουκρανίας σε βάρος των συμφερόντων της.

Βέβαια η Ελλάδα καλείται να αντιμετωπίσει και την απαίτηση της Ρωσίας να πάρει ένα μέρος από την πίττα του νέου εξοπλιστικού προγράμματος, γεγονός που αν συμβεί θα προκαλέσει τη δυσαρέσκεια των ΗΠΑ κυρίως, αλλά και των λοιπών Ευρωπαίων. Το δίλημμα είναι σοβαρό και γι΄αυτό απαιτείται η μελέτη, σχεδιασμός, βούληση και συνέπεια προκειμένου να βρεθεί η χρυσή τομή. Σε κάθε όμως περίπτωση δεν πρέπει να χαθεί η ευκαιρία ενισχύσεως της γεωστρατηγικής μας αξίας, ως ενεργειακού κόμβου διακινήσεως της Ρωσικής ενέργειας προς την Ευρώπη.