προηγούμενο άρθρο : Τεύχη περιοδικού : επόμενο άρθρο


ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ

Ομιλία
Του Υπουργού Εθνικής Άμυνας
κ. ΣΠΗΛΙΟΥ Π. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

στο Ελληνο-Γαλλικό Σεμινάριο
«Ευρωπαϊκή Άμυνα- Σημασίες & Προοπτικές»
18 Μαΐου 2005

Κυρίες και κύριοι,

Η σημερινή ημερίδα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, και γι αυτό αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στην οργανωτική επιτροπή, διότι θέτει στο επίκεντρο των συζητήσεων τις κοινές ευρωπαϊκές προοπτικές στο χώρο της άμυνας. Καλούμαστε να ανταλλάξουμε απόψεις για ένα τομέα που αποτελεί βασικό πυλώνα της διαδικασίας προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Μετά τον τερματισμό του Ψυχρού πολέμου και την ευφορία που το γεγονός αυτό δημιούργησε, το διεθνές γίγνεσθαι χαρακτηρίζεται σήμερα από δυναμικά μεταβαλλόμενες, απρόβλεπτες συνθήκες και νέα δεδομένα.
Οι ασύμμετρες απειλές, με "πρωταγωνιστή" το πρόβλημα της διεθνούς τρομοκρατίας, αποτελούν σοβαρότατο αρνητικό παράγοντα στις προσπάθειες για πρόοδο και ευημερία στον πλανήτη μας.
Οι νέες συνθήκες επιτάσσουν και τη γενικότερη θεσμική ανασυγκρότηση της ΕΕ, ώστε να ανταποκριθεί στο ρόλο που της επιφυλάσσει η ιστορία.
Στην κατεύθυνση αυτή, οι διατάξεις της Ευρωπαϊκής Συνταγματικής Συνθήκης που αφορούν στην Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και την Eυρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΠΑΑ), αποτελούν αναμφισβήτητα ένα σημαντικότατο βήμα, ώστε η Ένωση να ανταποκριθεί πιο αποτελεσματικά στις προκλήσεις που θέτει το νέο γεωστρατηγικό και γεωπολιτικό περιβάλλον.
Μέσα από τις διατάξεις της συνταγματικής Συνθήκης, μεταξύ άλλων, τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη δίδουν νέα ώθηση στη κοινή εξωτερική πολιτική, όπως επίσης και στις προτεραιότητές τους σε ό,τι αφορά θέματα άμυνας και ασφάλειας μέσω μιας «διαρθρωμένης συνεργασίας». Σκοπός της συνεργασίας αυτής είναι να επιτευχθεί η αναγκαία πρόοδος στον τομέα των στρατιωτικών δυνατοτήτων, που θα επιτρέψει στην Ένωση να αναλάβει στο παγκόσμιο πολιτικό γίγνεσθαι, δράση ανάλογη με το ειδικό πολιτικό και οικονομικό της βάρος. Στην κατεύθυνση αυτή, κινούνται και τα άρθρα που αφορούν στη δημιουργία Ευρωπαϊκού Αμυντικού Οργανισμού με τομείς ανάπτυξης αυτούς των Εξοπλισμών, Έρευνας και Στρατιωτικών Δυνατοτήτων. Έτσι προωθείται η εναρμόνιση των επιχειρησιακών μέσων για την αντιμετώπιση τρομοκρατικών επιθέσεων ή φυσικών καταστροφών και την εξειδίκευση του φάσματος των αποστολών διαχείρισης κρίσεων που δύναται να αναλάβει η Ένωση, για τη διαφύλαξη της διεθνούς ειρήνης και σταθερότητας και την πρόληψη των συγκρούσεων, σύμφωνα με τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Επιπλέον, με την πρόσφατη συμμετοχή των δυνάμεων της ΕΕ σε διάφορες επιχειρήσεις όπως η επιχείρηση ΑLTHEA, αποδεικνύεται ότι ο ρόλος της Ένωσης είναι καταλυτικός για την επίλυση κρίσεων, καθίσταται όμως πιο πιεστική η ανάγκη κάλυψης των ελλείψεων, όσον αφορά στις στρατιωτικές δυνατότητες.
Η πλήρης ανάπτυξη της επιχειρησιακής δυνατότητας της Ευρώπης να διαχειριστεί διεθνείς κρίσεις, είναι πολύ σημαντική για τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα της δράσης της, αλλά και για το μέλλον των ευρω-ατλαντικών σχέσεων. Άλλωστε η στρατηγική συνεργασία μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ και η αμοιβαία υποστήριξη, συμβάλλει αποφασιστικά στην εδραίωση της παγκόσμιας ασφάλειας, και δείχνει ότι οι αρχές της "ισότητας" και "συνέργιας" διακρίνουν πλέον τις σχέσεις των δύο Οργανισμών. Η Ελλάδα στηρίζει τη σχέση αυτή που διευκολύνει την εμπέδωση της ειρήνης και της ευημερίας.

Η πιθανότητα εκδήλωσης ασύμμετρης απειλής επέβαλε την αποδοχή μιας νέας επιχειρησιακής αντίληψης από τις Ένοπλες Δυνάμεις των χωρών μας. Χαρακτηριστική η περίπτωση των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, όπου αναδείχθηκε έντονα ο ρόλος των ΕΔ σε θέματα Πολιτικής Άμυνας και Προστασίας καθώς και σε θέματα ασφάλειας έναντι «ασύμμετρων απειλών». Η συμμετοχή αυτή των ΕΔ στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας, ειδικότερα σε εκείνον της ασφάλειας, έγινε στην χώρα μας βάσει συγκεκριμένου νομοθετικού πλαισίου, που θέσπισε η ελληνική κυβέρνηση. Κύριος γνώμονας των ενεργειών μας ήταν να προστατευτούν οι βασικές ατομικές ελευθερίες και η δράση μας να μην υπερβεί το αναγκαίο μέτρο.
Το επιτυχημένο αυτό αποτέλεσμα μας κατηύθυνε ώστε με πρωτοβουλίες και προτάσεις μας στην ΕΕ να συμβάλλουμε στον καθορισμό της συνεισφοράς των Ενόπλων Δυνάμεων των χωρών μας και στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας.
Η συμβολή της Ελλάδας στην ανάπτυξη των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων για διαχείριση κρίσεων είναι ουσιαστική, αφού η χώρα μας είναι μεταξύ των κυριότερων υποστηρικτών, στην πράξη, του εγχειρήματος.
Η προσπάθεια της ΕΕ να αναπτύξει τις δυνατότητές της στον τομέα της Άμυνας και Ασφάλειας, είναι προς το κοινό μας συμφέρον. Για το λόγο αυτό θα πρέπει και η ιδέα των Battlegroups (Σχηματισμών Μάχης) να αναπτυχθεί περαιτέρω. Η χώρα μας δεσμεύθηκε για τη συμμετοχή της, μαζί με την Πορτογαλία, σε πολυεθνικό Battlegroup που θα συγκροτηθεί με βάση την Ιταλο-Ισπανική Αμφίβια Δύναμη (SIAF), (Α΄ Εξ. 2006). Επίσης έχουμε εκφράσει την πρόθεσή μας να συγκροτήσουμε ένα «Βαλκανικό» (/Πολυεθνικό) Battle group, με την Ελλάδα ως «Έθνος Πλαίσιο» και συμμετοχή σε αυτό γειτονικών κρατών μελών. Η πρωτοβουλία αυτή τυγχάνει θετικότατης ανταπόκρισης.
Δεν πρέπει να παραλειφθεί εδώ και η συνεισφορά μας στην εξασφάλιση των στρατηγικών μεταφορών, με τη διάθεση του Κέντρου Συντονισμού Θαλασσίων Μεταφορών SCC Athens, γεγονός που θεωρείται ιδιαίτερης σημασίας, δεδομένου ότι η επιθυμητή δυνατότητα των Battlegroups για ταχεία ανάπτυξη, στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ένα αποτελεσματικό σύστημα στρατηγικών μεταφορών.

Στα πλαίσια επιπλέον ανάπτυξης συνεργασιών και ανάληψης πρωτοβουλιών με κοινό ενδιαφέρον, στηρίζουμε τη Γαλλική δραστηριότητα για την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ναυτικής Δύναμης (ΕU Maritime Reaction Capability-EUMARC) και εξετάζουμε προσεκτικά ανάλογες προτάσεις. Περαιτέρω, οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Ελλάδος, επιβεβαιώνοντας τόσο το άριστο κλίμα των διμερών μας σχέσεων, όσο και την ταύτιση των απόψεων για την Ευρώπη του μέλλοντος, κατέληξαν πρόσφατα σε συμφωνία για τη συμμετοχή της χώρας μας στο δορυφορικό πρόγραμμα HELLIOS 2. Ένα εξαιρετικό πρόγραμμα, που φέρνει πλέον την Ευρώπη και συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες, με επικεφαλής τη Γαλλία, στην πρωτοπορία της τεχνολογίας όσον αφορά στις δορυφορικές εικόνες υψηλής ευκρίνειας.
Σήμερα η διαστημική τεχνολογία, παρέχει τη δυνατότητα, ιδιαίτερα στα κράτη της ΕΕ να σχεδιάζουν, να προβλέπουν και να συντονίζουν τόσο στρατιωτικές όσο και ανθρωπιστικές επιχειρήσεις με αυξημένη ασφάλεια και αυτονομία στη λήψη των αποφάσεών· εύλογα λοιπόν στη Λευκή Βίβλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το διάστημα, επισημαίνεται ότι «η διαστημική τεχνολογία, οι υποδομές και οι υπηρεσίες συνιστούν ουσιώδη υποστήριξη της ΚΕΠΠΑ συμπεριλαμβανομένης και της ΕΠΑΑ». Από πολιτικής αλλά και στρατηγικής πλευράς, η ΕΕ αλλά και η Ελλάδα έχουν την ανάγκη διαστημικών συστημάτων και υπηρεσιών ώστε να επιτύχουν τους αντικειμενικούς τους σκοπούς στην πολιτική ασφάλειας, άμυνας αλλά και σταθερότητας στην περιοχή. Οι τομείς που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί η διαστημική τεχνολογία είναι αρκετοί, όπως η έρευνα και η διάσωση, η συλλογή στρατηγικών πληροφοριών, η έγκαιρη προειδοποίηση στρατηγικού επιπέδου, η επιτήρηση και η αναγνώριση του θεάτρου επιχειρήσεων.
Η επιτυχής αντιμετώπιση των παραδοσιακών, αλλά και των νέων, απειλών πρέπει να στηρίζεται στην αποτελεσματική χρήση όλων των διαθέσιμων μέσων που παρέχει η σύγχρονη τεχνολογία και να χαρακτηρίζεται, από μεγαλύτερη ευελιξία, τόσο στρατηγικής σκέψης όσο και επιχειρησιακής εφαρμογής.
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις τον 21ο αιώνα εξαρτώνται ακόμα περισσότερο από την τεχνολογία, η οποία αυξάνει την αποτελεσματικότητα του ανθρώπινου δυναμικού και τη μαχητική ισχύ των Μονάδων. Οι νέες τεχνολογίες αναπτύσσονται πλέον με εκπληκτικούς ρυθμούς και η εκμετάλλευσή τους στο πεδίο της μάχης γίνεται όλο και περισσότερο απαραίτητη, τόσο για την απόκτηση και τη διατήρηση της πρωτοβουλίας ενεργειών και κινήσεων, όσο και για την αποφυγή εχθρικών προσβολών και μεγάλων απωλειών.
Η ταχύτητα λήψεως αποφάσεων και ενεργειών, η ακρίβεια, η μεγάλη ακτίνα δράσης και οι ασφαλείς επικοινωνίες που επιτυγχάνονται με το ψηφιακό πεδίο μάχης και την ενσωμάτωση των δορυφορικών υπηρεσιών, προσφέρουν σημαντικότατες στρατιωτικές δυνατότητες και εδραιώνουν το αίσθημα της ασφάλειας.

Οι επιστημονικές και τεχνολογικές κατακτήσεις, υπό τη μορφή της ενσωμάτωσής τους στην παραγωγή και την αποτελεσματική χρησιμοποίηση νέων οπλικών συστημάτων, έχουν μετατρέψει πλέον το χώρο της άμυνας και ασφάλειας, σε ένα πολυ-επιστημονικό χώρο μελέτης και έρευνας. Η επένδυση στην έρευνα και τεχνολογία είναι κρίσιμη για τη μελλοντική ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανικής βάσης και των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των Ενόπλων Δυνάμεων.
Στο ΥΠΕΘΑ αξιοποιούμε την τεχνολογία, την ποιότητα και την παραγωγική δυναμικότητα των εταιρειών της Αμυντικής μας Βιομηχανίας, προσδιορίζοντας συνάμα τις ανάγκες για συνεργασία, έρευνα και ανάπτυξη, με στόχο την αρμονική σύζευξη άμυνας και οικονομίας, την εξασφάλιση μεσο-μακροπρόθεσμων οικονομιών κλίμακας αλλά και την πλήρη υποστήριξη του εκσυγχρονισμού των Ενόπλων μας Δυνάμεων. Προς αυτήν την κατεύθυνση αναλαμβάνονται σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως:
- Ενοποίηση των τριών αυτόνομων ερευνητικών κέντρων των κλάδων των ΕΔ σε ένα ενιαίο και σύγχρονο Κέντρο Έρευνας- Τεχνολογίας (ΚΕΤΕΘΑ).
- Δημιουργία Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος «Στρατηγικής Έρευνας», υπό Επιτροπή Ειδικών Επιστημόνων και ερευνητικών κέντρων-φορέων, για ανάπτυξη της έρευνας σε αμυντικές εφαρμογές.
- Θεσμοθέτηση διαδικασιών υλοποίησης προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης, με ορθολογική χρηματοδότηση και υποστήριξη συνεργασιών με ερευνητικά κέντρα άλλων χωρών.
- Δικτύωση των ελληνικών αμυντικών επιχειρήσεων μεταξύ τους, αλλά και με αντίστοιχες του εξωτερικού (networking), σε κοινά ερευνητικά προγράμματα.
Ως προς την ενεργοποίηση και την άμεση εφαρμογή από το ΥΠΕΘΑ προγραμμάτων, που αφορούν στη συμμετοχή της Ελληνικής Αμυντικής Βιομηχανίας σε προγράμματα ανάπτυξης και παραγωγής υψηλής τεχνολογίας, ενδεικτικά αναφέρεται η υποστήριξη που παρέχουμε στην ΕΑΒ για την συμμετοχή της στο ερευνητικό πρόγραμμα ανάπτυξης ενός τεχνολογικού προτύπου (technology demonstrator UCAV - Unmanned Combat Air Vehicle) σε συνεργασία με την Dassault και με παράλληλη υποστήριξη του ΥΠΕΘΑ της Γαλλίας.
Επίσης, στη χώρα μας τα νέα εξοπλιστικά προγράμματα πρόκειται άμεσα να τεθούν εντός ενός νέου θεσμικού πλαισίου που θα εξασφαλίζει τη διαφάνεια στις δημόσιες προμήθειες, προκειμένου να εκλείψουν τα ατυχή φαινόμενα του παρελθόντος (μεσάζοντες, υπερκοστολογήσεις, κλπ.). Το πλαίσιο αυτό αναμένεται να ενισχύσει και το κλίμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας που επιθυμούμε στον τομέα των ευρωπαϊκών εξοπλιστικών προγραμμάτων. Η Ελληνική Κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να δημιουργήσει και να συντηρήσει ένα κλίμα υγιούς οικονομικού-επιχειρηματικού ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων προμηθευτών του Ελληνικού Δημοσίου, χωρίς παρεμβάσεις και στρεβλώσεις. Υλοποιούμε με αποτελεσματικότητα και επιτυχία τη πολιτική της διαφάνειας και της νομιμότητας. Την πολιτική αυτή ήδη την αναγνωρίζει και την υποδέχεται με ανακούφιση η εγχώρια και η διεθνής αγορά, αλλά κυρίως οι Έλληνες πολίτες, τα συμφέροντα των οποίων κατ’ αποκλειστικότητα υπηρετούμε.
Η Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, και ειδικότερα μια ανεπτυγμένη Ευρωπαϊκή Πολιτική Άμυνας και Ασφάλειας, περνά και μέσα από συμμαχίες και στρατηγικές συμφωνίες.
Στην κατεύθυνση, αυτή πιστεύουμε ότι πρωταγωνιστικό ρόλο θα διαδραματίσει, ο Ευρωπαϊκός Αμυντικός Οργανισμός (European Defense Agency-EDA), του οποίου η Ελλάδα είναι πλήρες, ενεργό και ιδρυτικό μέλος, και το οποίο έχει ως στόχο να αναπτύξει τις κεντρικές πολιτικές και στρατηγικές της ΕΕ στο χώρο των αμυντικών εξοπλισμών. Ταυτόχρονα, επιτυγχάνεται μια ευρεία αναδιάρθρωση που θα επιτρέπει την εκμετάλλευση οικονομιών κλίμακας, την ικανότητα παραγωγής αμυντικών αγαθών και υπηρεσιών με πολύ καλή σχέση κόστους-ποιότητας και τη διοχέτευσή τους στην αγορά με τιμές ανταγωνιστικές σε σχέση με αυτές άλλων προμηθευτών.
Κυρίες και κύριοι,
Βασική μας θέση είναι ότι η αυτοτέλεια της ΕΕ στο σύστημα λήψης αποφάσεων και στις μεθόδους και τις διαδικασίες διαχείρισης κρίσεων, συμβάλλει στην ανάδειξη μιας διαφορετικής προσέγγισης στα διεθνή πράγματα. Επιδιώκουμε την ενίσχυση των ευρωπαϊκών πολιτικών δομών, που αποβλέπουν στο να παραμείνει η ήπειρος ανοικτή στην κοινωνική πρόοδο και ως ενιαίος χώρος να συμβάλει αποφασιστικά στην διεθνή σταθερότητα και ειρήνη, προσφέροντας τις καλλίτερες προοπτικές για ευημερία όχι μόνο των δικών της πολιτών, αλλά και των πολιτών άλλων περιοχών του πλανήτη.
Σας Ευχαριστώ.
Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας
Σπήλιος Π. Σπηλιωτόπουλος